Kapat

Geçmişten Günümüze Kahvehane Kültürlerini Araştırdık

Anasayfa
Bilim&Kültür Geçmişten Günümüze Kahvehane Kültürlerini Araştırdık

Kahvehane Kültürleri

Osmanlı imparatorluğunda ilk kahveler o zamanki ismiyle kahvehaneler 1550 yılında açıldı. Özellikle müslümanlar arasında meşhur olan kahvehaneler Türk toplumunda ilk olarak kendine İstanbul’da yer buldu. Tabi ki o zamanki kahvehanelere okur yazar insanlar toplanırlardı. Muhabbetler edilir, satranç oynanırdı. Aradan yıllar geçtikçe kahvehanelerin sayısı da çoğaldı. Önceleri yapılan muhabbetler insanların gelişmişliğini gösterse de daha sonra işler değişti. IV. Murat oldukça sert bir padişahtı, birden çok yasak getirdi. Her yasağın halk için zulüm olduğu düşünülse de hepsinin de ayrı bir açıklaması vardı. Kahvehaneler için o zamanlar kapatılma kararı alındı çünkü o yerler artık tehlikeli yerlerdi ve böyle de anılıyorlardı. Sözde bilgili olan bu kişiler halk ile bu mekanda buluşup devletin aleyhine konuşuyorlardı. Hatta padişaha karşı yapılacak olumsuz davranışlar da bu tehlikeli yerlerde konuşulup, planlanıyor ve uygulamaya geçiliyordu.

I.Murat’ın yasak ettiği tütün ve alkol kahvehanelerde oldukça fazla tüketiliyordu. Çalışmayan insanların buralarda buluşmasından ötürü miskinlerin buluşma mekanı, fitne yuvası olarak adlandırıldılar. Kahvehanelerin sayısı Kanuni Sultan Süleyman hükumdarlığında 50 kadar iken kısa süre sonra 2500’e kadar çıkmıştır. Osmanlı tarihinin her anında karşılaştığımız birilerini söyleyin desem büyük olasılıkla yeni çeriler dersiniz. Yeniçeriler kahvehanelere de dayandı. Aralarından zorba olanlar çeteler kurdular. Çete için en uygun mekanlar bu alanlardı. Bu durumların ortaya çıkması kahvehaneleri birer itibar göstergesi haline getirdi. Oldukça lükse mekanlar açıldı, tabi ki zorbalıkla kazandığı paralar ile açtılar.

Osmanlı Kahvehane Kültürleri

Önceleri sorun kahvehanelerin kendisinde değildi. İlk başlarda sorun edilen şey kahveydi. Uyuşturucu bir etkisi olduğu biliniyordu ve bazı dönemlerde kısmen yasaklatılmıştır. Osmanlı imparatorluğunda kahvehanelerin çoğalması ile beraber sınıflara da ayrıldı. Üst, orta ve alt grupların farklı kahvehaneleri vardı. 17. Yüzyıl’da kahvehanelerde şimdilerde ki gibi oyunların yanında farklı aktiviteler de yer alıyordu. Şiir okunan yerler vardı, şairler buralara gelirdi ve dini sohbet zamanları olurdu hatta bazı kahvehanelerde hacivat ve karagöz oynatılırdı. Osmanlı imparatorluğunda ilk partileşmenin olduğu zamanlarda kahvehanelerin etkisi oldu. İkinici Abdülhamit tahttan indirildi, farklı görüşler ortaya çıktı, kamuoyunun etkisi buralarda ölçüldü. Aradan yıllar geçti I. Dünya Savaşı çıktı. Tüm halk savaşmaya gitse de kahvehaneler tamamıyla kapatılmadı. Çünkü artık buralar haber merkezi haline gelmişti. Savaştan dönenlerin ailelerini bulmalarında, şehre gelen yabancıların birbirlerini bulmalarında yardımcı oldular.

Kurtuluş Savaşı, ülkemizin top yekün savaştığı, canını ve malını ortaya koyduğu savaştır. Halkımız her saniyesinde destan yazmıştır. Bu savaş sırasında da kahvehanelerin önemli işlevleri vardır. Haberleşme, halkı askere yollama, silah saklama, silahları sevk etme buralarda yapılmıştır. Çünkü devlet işgal altındadır ve bazı işlerin gizli yapılması gerekmektedir. Osmanlı imparatorluğu savaşlar sonucunda yıkıldı ve yerine Türkiye Cumhuriyeti kuruldu. Artık devletin amacı tek tip batılı insan yetiştirmek oldu ve tüm kahvehaneler kapatıldı, halk evleri açıldı. Ekonomik sıkıntılardan dolayı kahve ve çay tüketimi yasaklandı. Tüm bunların yerine ülkemizde yetişen fındık, kuru üzüm gibi gıdalar tüketildi. Latin alfabesi ve okuma, yazma bu yerlerde öğretildi. İkinci Dünya Savaşı’ndan sonra da ülkemizde iş bulma kurumu gibi çalıştı. Parası olan ve işçi çalıştırmak isteyen kişiler kahvehanelere gelip oradan adam seçiyorlardı.

Ülkemiz 1970 yıllarına geldiğinde sağcı, solcu davaları başladı. Bu olay şimdiki genlere basit bir olaymış gibi gözükse de oldukça büyüktü. Kahvehaneler bu işlerde büyük rol oynadı. Bu tip örgütlerin resmi olmayan toplanma yerleri oldu hatta bu yerlere bombalama bile yapıldı. Günümüze gelince de kahvehanelere benzeyen bir çok yer açıldı. İnternet kafeler, pastaneler, kafeler, lokaller… Durum böyle olunca da eski önemini kaybetti. Bir de şimdilede kahve tüketilmiyor, çay onun yerini çoktan aldı.

İLGİNİZİ ÇEKEBİLİR: